Jaka ziemia do truskawek, czyli jak wybrać stanowisko i przygotować glebę pod nowe nasadzenia truskawek?
Uprawa truskawki zarówno na przyspieszony zbiór, jak i w konwencjonalnej produkcji, to nadal opłacalny kierunek produkcji wymagający odpowiedniego wkładu finansowego, wiedzy i doświadczenia. Większość producentów lub doradców koncentruje się na doborze odmian, nawadnianiu oraz strategii nawożeniowej, co jest bardzo istotne, ale nie koncentrują się na rzeczy najważniejszej. Tą fundamentalną rzeczą jest gleba! Traktowana często jak „podłoże pod truskawki” lub po prostu ziemia pod nowe nasadzenia truskawek o niewielkim znaczeniu. Jest to duży błąd, który może wpłynąć na ostateczny sukces, bądź niepowodzenie w uprawie.
Czym zatem jest gleba i dlaczego jest tak ważna jako podłoże do truskawki?
Gleba (ziemia) to żywy organizm składający się z frakcji stałej, ciekłej i gazowej oraz organizmów pożytecznych, co bezpośrednio przekłada się na właściwy wzrost i plonowanie roślin. Z punktu widzenia rolnika/ogrodnika ziemia jest źródłem składników pokarmowych, wody i powietrza. Pełni funkcję podłoża dla roślin truskawki, ale zapewnia również swoistą odporność roślin dzięki niezbędnym procesom biologicznym, chemicznym i fizycznym, które w niej zachodzą. Gleba to źródło makro- i mikroelementów dostępnych dla systemu korzeniowego roślin truskawki oraz mikroorganizmy, które pośrednio wpływają na zdrowotność roślin. Ziemia to również naturalny „zbiornik wodny”, który gromadzi wodę w czasie opadów atmosferycznych lub/i nawadniania. Ważnym aspektem są również właściwości fizyczne gleby, które mogą zmieniać się wraz ze zmianą zawartości materii organicznej, próchnicy czy sposobu uprawy lub nawożenia. Właśnie zawartość materii organicznej oraz próchnicy jest kluczową kwestią, która wpływa na jakość ziemi oraz efekt końcowy produkcji, w tym produkcji truskawek. Materia organiczna to wszelkie substancje pochodzenia roślinnego, takie jak resztki roślin (liście, korzenie, łodygi), obumarłe mikroorganizmy lub małe zwierzęta. Z materii organicznej, dzięki procesowi humifikacji powstaje próchnica, która jest bardzo cenna! To zaawansowana forma materii organicznej, która powstaje dzięki funkcjonowaniu mikroorganizmów glebowych w odpowiednich warunkach. Mikroorganizmy i grzyby przekształcają złożone substancje organiczne, takie jak lignina i celuloza, w prostsze związki. Związki te następnie łączą się, tworząc tak cenną próchnicę. Jest ona źródłem składników pokarmowych, wpływa na budowanie właściwej struktury ziemi, zapewnia bufor wodny oraz cykl obiegu składników odżywczych, zwiększając aktywność biologiczną.
Jaka ziemia do truskawek - Dobór stanowiska, przedplon, odpowiednie pH i analiza gleby pod przyszłą uprawę truskawek
Zakładanie plantacji truskawek powinno nastąpić w miejscu, gdzie nie będzie ryzyka wystąpienia zastoisk mrozowych. Warto pomyśleć również o pasach ochronnych przed wiatrem. Jeśli miejsce nie jest chronione przed wiatrem, należy posadzić pasy ochronne, aby zmniejszyć prędkość wiatru. Wiatry wysuszą owoce i rośliny w okresie wegetacji oraz spoczynku zimowego. Najlepsze do uprawy truskawek są ziemie żyzne o odczynie lekko kwaśnym (pH 5,5–6,5). Poziom wody gruntowej nie powinien być wyższy niż 60–70 cm od powierzchni gleby.
Poza wyborem stanowiska równie ważne jest przygotowanie ziemi pod uprawę truskawek. Wiosną należy wysiać mieszankę roślin strączkowych np. łubin, wyka, bobik, które będą stanowić nawóz zielony oraz wprowadzą pewną część materii organicznej do ziemi. Dobrze jest dodać do takiej mieszanki gorczycę, grykę oraz słonecznik, które posiadają właściwości fitosanitarne oraz dodatkowo poprawiają właściwości fizyczne gleby. Ważną kwestią jest przedplon dla truskawki, który nieodpowiednio dobrany może mieć negatywny wpływ na te rośliny. Złym przedplonem dla truskawki jest ziemniak, ogórek, pomidor lub malina. Często również plantacje zakładane są na ziemiach, gdzie bezpośrednio wcześniej rosły rośliny sadownicze lub, co gorsza, truskawki. Możemy wtedy spotkać się z tak zwaną chorobą replantacyjną gleby, która jest niczym innym jak jej zmęczeniem, co przekłada się na poważne problemy truskawek ze zdrowotnością oraz niski i niskiej jakości plon. Niezbędne jest wtedy wprowadzenie dużej ilości materii organicznej poprzez nawożenie organiczne (obornik), kwasy humusowe, nawozy zielone.
Dodatkowym problemem jest również nagromadzenie patogenów, które mogą infekować rośliny i wtedy konieczna jest dezynfekcja ziemi. Wykonując ten zabieg niszczymy również mikrobiom glebowy, który należy odbudować na nowo. Należy pamiętać, że ziemia jest organizmem żywym i to z niej bierze się odporność i właściwy rozwój rośliny. Na powierzchni 1 ha (do 20 cm głębokości) żyje w glebie około 1,5 do 15 t bakterii, 1t promieniowców, od 0,1 do 1t grzybów i do 500 kg dżdżownic, które żywią się szczątkami roślin i materią organiczną. Jeżeli dobrano prawidłowo miejsce pod nowe nasadzenia truskawki należy wykonać analizę gleby, co jest koniecznością! Rekomenduję wykonanie analizy ziemi do truskawek metodą ogrodniczą (uniwersalną) i na podstawie wyników analizy chemicznej podłoża (gleby) powinno się opracować precyzyjny harmonogram nawożenia będący podstawą racjonalnego żywienia roślin.
Regulacja odczynu ziemi oraz racjonalne nawożenie roślin truskawki
Decyzja o wapnowaniu przyszłej kwatery przeznaczonej pod uprawę truskawek powinna opierać się o wyniki analizy gleby i być przeprowadzona w roku poprzedzającym założenie plantacji. Truskawka nie lubi bowiem wapnowania bezpośrednio przed sadzeniem. Jeśli jednak nie wykonaliśmy tego zabiegu rok przed założeniem plantacji, należy go wykonać minimum 4 tygodnie przed sadzeniem roślin. Należy przy tym pamiętać, że czas jaki powinien minąć od zastosowania wapna do nawożenia PK to minimum 3 tygodnie. Regulacja odczynu ziemi jest szalenie istotna z punktu widzenia dostępności składników pokarmowych w roztworze glebowym. Przy zbyt niskim lub zbyt wysokim odczynie gleby dostępność składników pokarmowych zmienia się, co obrazuje rycina poniżej.
Nawożenie truskawek Azotem N powinno opierać się o zawartość materii organicznej w glebie, gdzie na poziomie około 0,5-1% dawka tego składnika powinna sięgać 30-40 kg (dawki orientacyjne). Niezbędne jest również nawożenie Fosforerm P, Potasem K oraz Magnezem Mg, gdzie dawki tych składników powinny sięgać 100 kg/ha (P2O5), natomiast K od 50-100 kg/ha (K2O), Mg 50-100 kg/ha (MgO) (dawki mają charakter orientacyjny). Poszczególne składniki są niezmiernie ważne w rozwoju sadzonek truskawek, a ich zawartość jest kluczowa, jeśli chodzi o ich dostępność i odżywienie roślin.
Choroby truskawek? Naturalne mechanizmy obronne
W procesie przygotowania podłoża pod truskawki warto również pomyśleć o zaszczepieniu gleby mikroorganizmami, które pośrednio lub bezpośrednio wpływają na jakość wzrostu i rozwoju roślin oraz wyzwalają mechanizmy obronne. Pożyteczne organizmy ryzosfery dzielą się na tak zwane PGPM - Plant Growth-Promoting Microorganisms, które bezpośrednio wspierają wzrost roślin oraz na biologiczne środki kontroli (BCA - biological control agents). Takimi pożytecznymi mikroorganizmami są np. Trichoderma asperellum szczep T34, Pythium oligandrum, Trichoderma harzianum, Bacillus subtilis, Bacillus megaterium, Bacillus azotofixans, Paenibacillus polymyxa, Glomus spp., Glomus viscosum, Glomus mosseae, Bacillus amyloliquefaciens, Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas spp. PF 56, Streptomyces spp., Streptomyces spp., Streptomyces spp. Pochonia chlamydosporia, Trichoderma viride.